VAT jako dochód budżetu państwa i jako ustawowy wydatek

Szkolenie dla: gmin, miast, powiatów, województw oraz dla urzędów i wszystkich samorządowych jednostek i zakładów budżetowych objętych centralizacją rozliczeń w VAT, w tym wydzielonych rachunków oświaty i jednostek realizujących zadania zlecone, samorządowych zakładów budżetowych a także dla wszystkich państwowych jednostek budżetowych samodzielnie rozliczających dochody i wydatki budżetowe z podatkiem VAT.

Ustawa z 27 lutego 2026 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 30 marca 2026 poz.426) zawiera przepisy mające na celu wdrożenie rozwiązań zmierzających do zrealizowania Reformy Systemu Budżetowego (RSB) w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO). Ustawa te realizuje m.in. pokontrolne zalecenia NIK nr ewid.17/2020/P/19/109/LWR „Centralizacja podatku VAT w jednostkach samorządu terytorialnego”. Zdaniem NIK Minister Finansów winien m.in wypracować mechanizm prezentowania przez JST w budżecie dochodów opodatkowanych VAT, zgodny z ustawą o finansach publicznych, a także gwarantujący porównywalność i wiarygodność sprawozdań budżetowych oraz przejrzystość finansów publicznych. Ustawodawca i Minister Finansów po latach wypełnił w końcu ten nałożony przez NIK obowiązek.

W Dzienniku Ustaw z 28 kwietnia 2026 roku Minister Finansów i Gospodarki (pozycja 582) opublikował całkiem nową klasyfikację budżetową, czyli Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 20 kwietnia 2026 roku w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych.

Nowe przepisy wprowadzają zamiany w systemie klasyfikacyjnym – wprowadzają przede wszystkim nowy układ grup wydatków budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego określonych w ustawie o finansach publicznych (art. 124 i odpowiednio art. 236). Dotychczasowe grupy wydatkowe zostaną zastąpione nowymi, co w fundamentalny sposób wpływa na planowanie budżetowe i wykonywanie budżetu. Przykładowo dotychczasowe wydatki bieżące na zakup np. sprzętu i uzbrojenia, komputerów, zbiorów bibliotecznych czy środków dydaktycznych stanowiących środki trwałe staja się z mocy prawa wydatkami majątkowymi. Duża zmiana dotyczy również podatku VAT. Zgodnie z obowiązującymi od 14 kwietnia 2026 roku przepisami podatek VAT jako danina publiczna jest ustawowym wydatkiem bieżącym.

Nowe przepisy uniemożliwiają rozliczanie podatku VAT poprzez zmniejszenie paragrafu dochodów budżetowych, a także wykluczają możliwość używania paragrafu 453 do podatku VAT naliczony do odliczenia.

Celem szkolenia jest podniesienie kwalifikacji w zakresie zasad prawidłowego księgowania dochodów i wydatków budżetowych z podatkiem VAT (z uwzględnieniem KSeF), w powiązaniu z ewidencją księgową dochodów budżetowych z podatkiem VAT należny oraz wydatków budżetowych z podatkiem VAT naliczony do odliczenia, a także nadwyżki podatku VAT należny nad naliczonym i jego prawidłowym ujęciu w planie finansowym, w księgowości budżetowej i w sprawozdaniu budżetowym typu „RB” na nowym paragrafie 101 Podatek od towarów i usług (VAT).

Na szkoleniu omówione zostaną obowiązujące od 14 kwietnia 2026 roku zmiany przepisów ustawy o finansach publicznych i nowa obowiązująca od 2027 roku klasyfikacja budżetowa, wraz z kluczami przejścia, w tym kluczem 014 na 101 i 453 na 101 wpływająca na sposób księgowania dochodów i wydatków budżetowych z podatkiem VAT.

Państwowe i samorządowe jednostki budżetowe muszą zweryfikować swój sposób księgowania dochodów i wydatków budżetowych z podatkiem VAT, tak aby saldo końcowe na 31.12.2026 dało saldo początkowe na 1 stycznia 2027 roku.

Program:

1. Reforma systemu budżetowego (RSB) i nowy ustawowy podział wydatków budżetowych na wydatki bieżące i wydatki majątkowe – nowy art. 124 i skorelowany z nim art. 236 w ustawie o finansach publicznych (UoFP).
2. Danina publiczna jako ustawowy wydatek bieżący – VAT jako danina i VAT jako ustawowy (statutowy) wydatek bieżący.
3. Nowa klasyfikacja budżetowa i jej charakterystyka – rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 20 kwietnia 2026 roku w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych.
4. Nowa klasyfikacja budżetowa podatku VAT oraz znaczenie symboli „D” i „W” – nowa zasada dwustronności podziałek klasyfikacji budżetowej i jej zastosowanie do podatku VAT.
5. Klucz przejścia dochody (paragraf 014) i klucz przejścia wydatki (paragraf 453) za starej na nową klasyfikację budżetową (paragraf 101) wg. wyjaśnień MF i wg. praktyki – dochody i wydatki budżetowe z podatkiem VAT a paragraf 453 podatek VAT i jego odmienne zastosowanie w państwowych i samorządowych jednostkach budżetowych w zakresie używania paragrafu 453 do podatku VAT naliczonego do odliczenia i wpłat podatku VAT na zmniejszenie właściwego paragrafu dochodów.
6. Przygotowanie do wdrożenia nowego paragrafu 101 Podatek od towarów i usług (VAT) – dostosowanie polityki rachunkowości do zasad wyceny aktywów i pasywów obowiązujących w jednostkach budżetowych oraz zasad prezentacji danych w sprawozdawczości budżetowej typu „RB”.
7. Analiza instrukcji do poszczególnych sprawozdań typu „RB” i pełnych wzajemnych sprzeczności wyjaśnień MF, RIO, KRRIO i NIK – standardowe konta planu kont dla celów VAT i KSeF, w tym dot. usług wykonanych a nie zafakturowanych w KSeF.
8. Problem szczególny: płatności a obowiązek podawania numeru KSeF na płatności i zgodność dochodów i wydatków budżetowych wykazywanych w sprawozdaniu typu „RB” z wyciągiem bankowym – problem żłobków, przedszkoli, szkół, internatów, burs, sanepidu, weterynarii i innych jednostek, które wskutek błędnych interpretacji do dziś nie wdrożyły art. 60-67 ustawy o finansach publicznych i błędnie generują faktury VAT w KSeF lub poza KSeF lub dokumentują sprzedaż na kasach fiskalnych.
9. KSeF a NIP – nieprawidłowości dot. nazwy nabywcy/sprzedawcy występujące w miastach na prawach powiatu, np.: nieprawidłowa nazwa: Gmina Wrocław, Gmina Gdańsk, prawidłowa nazwa: Wrocław-miasto na prawach powiatu, Gdańsk-miasto na prawach powiatu oraz problemy z KSeF w jednostkach samorządu terytorialnego i błędy Ministerstwa Finansów w „Podręcznik KSeF 2.0 cz.IV KSEF w JST i GV”.
10. Wzory i schematy prawidłowych księgowań oraz przepływów finansowych podatku VAT i MPP dla państwowych jednostek budżetowych, w tym z uwzględnieniem wydzielonych rachunków dochodów, o których mowa w art. 11a ustawy o finansach publicznych: (załącznik 3) / organ podatkowy (zarządzenie MF i konto 235 dla IAS) / organ budżetowy (załacznik1) oraz specyficzne zastosowanie paragrafu 453 VAT do faktur zakupowych i VAT naliczony podlegający odliczeniu wynikające z pisma MF: BP1-4071/93c/2007/1189 z 9.08.2007 – szczególna rola rozporządzenia Ministra Finansów z 15 stycznia 2014 roku w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania budżetu państwa oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2010 roku w sprawie rodzajów i trybu dokonywania operacji na rachunkach bankowych prowadzonych dla obsługi budżetu państwa w zakresie krajowych środków finansowych oraz zakresu i terminów udostępniania informacji o stanach środków na tych rachunkach.
11. Wzory i schematy prawidłowych księgowań oraz przepływów finansowych podatku VAT i MPP dla urzędu i samorządowych jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, w tym z uwzględnieniem wydzielonych rachunków dochodów, o których mowa w art. 223 ustawy o finansach publicznych: (załącznik 3) / urząd (załącznik 3 paragraf 9) / organ budżetowy (załącznik 2) oraz prawidłowe zastosowanie paragrafu 453 VAT w świetle art. 249 ustęp 3 ustawy o finansach publicznych i art. 4-5 ustawy Ordynacja podatkowa w zakresie zadań własnych i zleconych z uwzględnieniem mechanizmu podzielonej płatności.
12. Obroty i salda poszczególnych kont jako dane księgowe, a zasady sporządzania wybranych sprawozdań z podatkiem VAT w zakresie budżetu państwa: RB-27, RB-28, RB-34.
13. Obroty i salda poszczególnych kont jako dane księgowe, a zasady sporządzania sprawozdań z podatkiem VAT w zakresie budżetów jednostek samorządu terytorialnego: RB-27S, RB-27ZZ, RB-28S, RB-34S.
14. Specyfika sprawozdań w zakresie operacji finansowych – zasady wyceny aktywów i pasywów z podatkiem VAT dla sprawozdań: RB-Z i RB-N.
15. Przykłady praktyczne i odpowiedzi na pytania – porządkowanie i uzgadnianie księgowań 2026/2027 a porównywalność danych budżetowych.