Reforma systemu budżetowego pracownicy merytoryczni

Szkolenie dla wszystkich samorządowych jednostek sektora finansów publicznych i pracowników merytorycznych (nie księgowych).

Ustawa z 27 lutego 2026 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 30 marca 2026 poz.426) zawiera przepisy mające na celu wdrożenie rozwiązań zmierzających do zrealizowania Reformy Systemu Budżetowego (RSB) w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

W Dzienniku Ustaw z 28 kwietnia 2026 roku Minister Finansów i Gospodarki (pozycja 582) opublikował całkiem nową klasyfikację budżetową, czyli Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 20 kwietnia 2026 roku w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych.

Nowe przepisy wprowadzają zamiany w systemie klasyfikacyjnym – wprowadzają przede wszystkim nowy układ grup wydatków budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego określonych w ustawie o finansach publicznych (art. 124 i odpowiednio art. 236). Dotychczasowe grupy wydatkowe zostaną zastąpione nowymi, co w fundamentalny sposób wpływa na planowanie budżetowe i wykonywanie budżetu. Przykładowo dotychczasowe wydatki bieżące na zakup np. ławek w parku, huśtawek, komputerów, zbiorów bibliotecznych czy środków dydaktycznych stanowiących środki trwałe staja się z mocy prawa wydatkami majątkowymi.

Duża zmiana dotyczy również podatku VAT. Zgodnie z obowiązującymi od 14 kwietnia 2026 roku przepisami podatek VAT jest ustawowym wydatkiem bieżącym, co zmienia sposób budżetowania na metodę brutto. Pracownicy merytoryczni powinni zatem zrozumieć różnicę pomiędzy planowaniem wydatków a planowaniem kosztów zakupu rzeczowych aktywów obrotowych i aktywów trwałych.

Zmiany klasyfikacji budżetowej zachowują podział na: dział, rozdział, paragraf. W związku z tym najistotniejsze zmiany są wprowadzane w części paragrafowej klasyfikacji. W rozporządzeniu ujęto nowe numery paragrafów wchodzące w skład nowych grup wydatkowych określonych w art. 124 i odpowiednio w art. 236 ustawy o finansach publicznych. Zastosowana zostanie również nowa zasada „dwustronności” podziałek w odniesieniu do większości tytułów występujących zarówno po stronnie dochodów jak i wydatków.

Zmieniona klasyfikacja będzie lepiej odpowiadać na potrzeby budżetowe i statystyczne. Celem zmiany jest zwiększenie przejrzystości informacji pozyskiwanych za pomocą klasyfikacji, a także zapewnienie większej spójności z systemami statystycznymi. Ministerstwo Finansów opracowało specjalne klucze przejścia z dotychczasowej klasyfikacji paragrafowej na nową, które zostaną udostępnione uczestnikom szkolenia.

W 2027 roku w celu zapewnienia jednolitego ewidencjonowania danych w zakresie gospodarowania środkami publicznymi minister właściwy do spraw finansów publicznych będzie zamieszczał na stronie internetowej wytyczne w zakresie przypisywania paragrafów klasyfikacji do kont księgowych. Wynikające z dziś obowiązujących przepisów wytyczne zostaną omówione na szkoleniu. Ich wdrożenie jest niezbędne do prawidłowego zamknięcia roku 2026 i otwarcia roku 2027 na nowych przepisach. Nowe przepisy spowodują zmiany w obszarze zarządzania budżetem jednostki, w tym przy zamówieniach, w opisywanej dokumentacji i weryfikacji realizowanych umów. Każdy pracownik merytoryczny powinien się zatem dostosować do nowych przepisów na rok 2027.

Celem szkolenia jest przygotowanie pracowników do prawidłowego i praktycznego stosowania zasad nowej klasyfikacji budżetowej w zakresie związanym z realizacją powierzonych im zadań, w szczególności przy: przygotowywaniu opisów przedmiotu zamówienia, umów, zleceń i innych dokumentów skutkujących poniesieniem wydatku, wskazywaniu właściwych paragrafów klasyfikacji budżetowej dla realizowanych wydatków, prawidłowym przyporządkowaniu wydatków do odpowiednich podziałek klasyfikacji budżetowej na etapie przygotowywania dokumentów, merytorycznym opisywaniu i zatwierdzaniu faktur oraz innych dokumentów stanowiących podstawę dokonania wydatku, weryfikacji zgodności realizowanego wydatku z zawartą umową, zleceniem lub innym dokumentem źródłowym oraz współpracy z pracownikami komórki księgowości w zakresie prawidłowej klasyfikacji wydatków.

Program szkolenia:

1. Wprowadzenie do RSB i terminy obowiązywania nowych przepisów – podstawy prawne systemu finansów publicznych w Polsce oraz zmiany prawa UE, w tym zmiany dyrektywy ws. ram budżetowych i obowiązek wdrożenia rozporządzenia ESA2010 w Polsce.
2. Aktywa trwałe a aktywa obrotowe – definicja środków trwałych i definicja środków trwałych w budowie oraz nakładów brutto na środki trwałe w świetle dyrektywy 2013/34, dyrektywy ws. ram budżetowych państw członkowskich oraz rozporządzenia ESA 2010 a polska ustawa PIT, ustawa CIT, ustawa o rachunkowości.
3. Krajowy standard rachunkowości nr 11 „Środki trwałe” i Klasyfikacja Środków Trwałych (KŚT 2016) oraz ich zastosowanie w jednostkach sektora finansów publicznych.
4. Ustawa o finansach publicznych 2026 i problem szczególny związany z szczegółowym sposobem i trybem finansowania inwestycji z budżetu państwa blokującym finansowanie wyposażenia i tzw. niskocennych środków trwałych o wartości do 10 tys. zł. z wydatków majątkowych.
5. Likwidacja kwoty dolnej uniemożliwiającej finansowanie wyposażenie i tzw. niskocennych środków trwałych z wydatków majątkowych – nowe ujednolicone zasady grupowania wydatków budżetowych w świetle art. 124 i art. 236 UoFP obowiązujące od 2027 roku.
6. Nowość: transfery bieżące a transfery majątkowe i ich nowa definicja oraz zastosowanie w praktyce.
7. Nowość: wydatki bieżące a wydatki majątkowe i ich nowa definicja – zaliczenie podatku VAT do ustawowych wydatków bieżących oraz zaliczenie sprzętu i uzbrojenia, zakupu niskocennych środków trwałych, ławek w parku, huśtawek, zbiorów bibliotecznych i niektórych środków dydaktycznych do ustawowych wydatków majątkowych.
8. Co pracownik merytoryczny powinien wiedzieć o księgowości – nadrzędne zasady rachunkowości budżetowej oraz zasady wyceny i konta księgowe: 011, 013, 014, 015, 016, 017, 020, 080, 071, 072, 077 i ich powiązanie z klasyfikacją budżetową.
9. Warunki uznania wydatku za wydatek majątkowy a warunki uznania składnika majątku za środek trwały i zasady tworzenia obiektów inwentarzowych – przypadki szczególne dot. tworzenia pojedynczych i zbiorczych obiektów inwentarzowych.
10. Zasady ustalania wartości początkowej środka trwałego – cena nabycia i koszt wytworzenia a moment rozpoczęcia budowy środka trwałego oraz nieodpłatne otrzymanie, ujawnienie, przekwalifikowanie i przekształcenie i inne przypadki oraz różnica pomiędzy wydatkami a ceną nabycia i kosztem wytworzenia.
11. Zakres zastosowania konta 800 i 840 do nieodpłatnie otrzymanych środków trwałych oraz do transferów majątkowych, czyli dotacji, płatności, środków Funduszu Przeciwdziałania Covid-19, środków Funduszu Pomocy Ukrainie, środków KFD, środków RFRD, środków RFPŁ PIS, środków RFIL i innych środków BGK finansujących środki trwałe.
12. Ulepszenia środków trwałych własnych i obcych – poziom istotności i ulepszenia przeprowadzane etapami, miary wartości użytkowej, rodzaje ulepszeń.
13. Nakłady na bieżącą eksploatację – konserwacje a remonty bieżące (typowe i awaryjne), remonty nadzwyczajne jako wydatki bieżące a nie majątkowe.
14. Problem dolnej granicy wartości środków trwałych, zasady jej ustalania (np.100zł, 500zł, 1500zł) oraz typowe nieprawidłowości występujące w praktyce po zwiększeniu do 10 tys. zł limitu wartości środków trwałych amortyzowanych jednorazowo w ustawie CIT błędnie skutkujące nieuznawaniem za środki trwałe obiektów z jednorazowym odpisem amortyzacyjnym.
15. Nowa ustawa z dnia 1 października 2024 roku o dochodach jednostek samorządu terytorialnego a potrzeby rozwojowe jednostek samorządu terytorialnego i problem zawyżania wydatków bieżących oraz zaniżania wydatków majątkowych jednostek samorządu terytorialnego w klasyfikacji i w sprawozdawczości budżetowej w ostatnich kilkunastu latach – jak nie stracić środków na potrzeby rozwojowe.
16. Nowe rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 20 kwietnia 2026 roku w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych – nowa klasyfikacja budżetowa i jej związek z nowym art. 124 i art. 236 UoFP.
17. Nowy załącznik nr 1 – nowa klasyfikacja działów i rozdziałów, w tym problem z SMUP w JST.
18. Nowy załącznik nr 2 – klasyfikacja paragrafów dochodów, przychodów i środków oraz paragrafów wydatków i środków, czwarta cyfra klasyfikacji budżetowej, grupy wydatków BP, grupy wydatków JST, nowe nazwy paragrafów oraz nowe objaśnienia.
19. Nowe numery i nowe nazwy paragrafów oraz znaczenie symboli „D” i „W” – nowa zasada dwustronności podziałek klasyfikacji budżetowej.
20. Symbole dla grup wydatków BP i grup wydatków JST i ich związek z nowym art. 124 i odpowiednio z art. 236 UoFP.
21. Klucze przejścia wg. praktyki i opisywanie paragrafów na dokumentach wg. starej i nowej klasyfikacji budżetowej oraz wynikające z błędnych księgowań problemy z kluczem przejścia wymagające zmian na rok 2026 – klucz przejścia wydatki paragraf 453 na nowy paragraf 101, paragraf 424 a paragraf 701 i 777 i problem z środkami dydaktycznymi, paragraf 421 i 430 (np. ławki, place zabaw) a paragraf 701, 702 i paragraf 711 i 712 i problem z niskocennymi środkami trwałymi np. komputerami oraz WNiP, paragraf 605 i 606 a paragraf 720, paragraf 083 i paragrafy 067 i 069 a nowy paragraf 179 i 182 a nowe paragrafy 687, 693, 664, 663, 779 i problem z art.60-67 UoFP.
22. Dostosowanie uchwały w sprawie trybu prac nad projektem uchwały budżetowej (art.234 UoFP) i noty budżetowej do nowych przepisów – jak przygotować plan na rok 2027 z nowymi wydatkami.
23. Nowe zasady budżetowe na rok 2027 a zasady stosowane przy zamówieniach, w opisywanej dokumentacji i weryfikacji realizowanych umów – zmiany jakie należy samodzielnie opracować na rok 2027.
24. Odpowiedzi na pytania.